Cień ratunku zamiast stereotypowego postrzegania obrazu Sztuka Jacka Piotra

Na brzegu morza, pod ciężarem ołowianego nieba, wydarzyło się coś, co łatwo pomylić z końcem.

Zakapturzona postać stoi nad leżącą kobietą. Jej sylwetka przywołuje obrazy, które znamy od stuleci: mrok, przemijanie, kres ludzkiej drogi. W jednej dłoni trzyma długą, wygiętą gałąź, która z daleka może przypominać kosę z zagiętym ostrzem. W drugiej - krótszą. Na obu wiszą rzeczy należące do kobiety.

Lecz obraz nie opowiada o śmierci .

Kobieta przed chwilą została wydarta morzu. Jest wyczerpana, przemoczona, bez sił. Jej mokre ubranie zostało zdjęte, a następnie rozwieszone na gałęzi, by wyschło. Buty, ciężkie od wody, zimne, również zostały zdjęte - wiszą za sznurowadła na drugiej gałęzi. Nie zostały porzucone. Czekają.

Tak samo jak ona.

Jej ciało nie jest ciałem umarłej. Jej spojrzenie jest skierowane ku temu, kto wyciągnął ją z wody. Dłoń, którą ku niemu wyciąga, nie żegna życia - szuka oparcia.

Morze, które mogło stać się jej grobem, pozostaje za nią.

Przed nią jest postać, której wygląd sugeruje nam zupełnie inną historię.

I właśnie tutaj zaczyna się właściwa opowieść tego obrazu.

Bo czym jest postać, której przypisujemy władzę nad śmiercią, jeśli w rzeczywistości walczy o życie?

Czym jest „kosa”, kiedy przyjrzymy się jej bliżej i odkryjemy sęki, korę i kształt zwyczajnych gałęzi?

Czym są pozostawione ubrania, jeśli nie śladem nieobecnego człowieka, lecz jego chwilową nieobecnością w ubraniu?

I czym są buty zawieszone na gałęzi, jeśli nie znakiem końca drogi, lecz przedmiotami należącymi do kogoś, kto tę drogę ma jeszcze przed sobą?

Nic tutaj nie jest dokładnie tym, czym wydaje się przy pierwszym spojrzeniu.

Mrok nie musi oznaczać śmierci.
Zakapturzona postać nie musi być jej posłańcem.
Leżące ciało nie musi być ciałem umarłej.
Zakrzywiona gałąź nie musi być narzędziem zagłady.

Czasem człowiek widzi najpierw to, czego nauczył się oczekiwać, a dopiero później to, co naprawdę znajduje się przed jego oczami.

Dlatego ta scena nie jest pomnikiem śmierci.

Jest próbą spojrzenia poza pierwszy obraz.

Jest opowieścią o życiu, które w chwili ocalenia wygląda jak śmierć.

A także o tym, że rzeczywistość nie ma obowiązku przypominać naszych wyobrażeń o niej.

Wystarczy zatrzymać wzrok odrobinę dłużej.

Płomień, nietrwała materia - przemijanie Sztuka Jacka Piotra

Wśród kamieni, które pamiętają więcej, niż można odczytać z ich popękanych powierzchni, siedzi kobieta.

Nie wiadomo, czy przyszła, czy była tu zawsze.

Nie wiadomo też, czy jej ciało jest jeszcze ciałem.

Biała materia ciała spływa po niej cieńkimi strużkami. Zastyga na ramionach, na piersi, na dłoniach, w fałdach sukni. Opada ku ziemi i zatrzymuje się u jej stóp, jakby czas, który ją dotknął, nie potrafił już płynąć dalej.

Jednak ona nie jest martwa.

Tam, gdzie powinno znajdować się oblicze, płonie światło.

Nie ma oczu, które mogłyby patrzeć, ani ust, które mogłyby przemówić. Jest tylko płomień — niewielki, spokojny i niemal nieruchomy. Jakby cała jej obecność została sprowadzona do jednego punktu wypalającego się światła.

Może właśnie dlatego nie potrzebuje twarzy, może jej unika.

Twarz należy do człowieka, płomień należy do istnienia.

Jej ciało topnieje, lecz ogień trwa, do wypalenia.

Kamienne sklepienie za nią pęka. Mury pokrywa wilgoć, mech i czas. W szczelinach pojawia się światło dnia, ale wnętrze pozostaje chłodne i opuszczone. Wszystko wokół nosi ślady entropii.

Ona jeszcze płonie, ciało rozpływa się.

Można pomyśleć, że jest symbolem przemijania - kobietą, która powoli znika, tak jak znika wosk pod wpływem własnego ognia.

Ale można zobaczyć to inaczej.

Może jej ciało nie jest dowodem końca, lecz ceną za światło.

Może człowiek jest właśnie taki: przez całe życie zużywa własną materię, aby przez chwilę móc świecić.

I może najważniejsze pytanie nie brzmi:

ile jeszcze z niej pozostało?

Lecz:

jak długo będzie płonąć światło, które z niej pochodzi?

Ruiny wokół niej są stare. Jej ciało jest nietrwałe. Wosk spływa coraz niżej.

A mimo to płomień znajduje się wysoko, ponad wszystkim, co już się rozpadło.

Nie wiadomo, czy patrzymy na narodziny światła, czy na jego ostatnią chwilę.

Być może jedno i drugie jest tym samym.

Bo człowiek może zgasnąć jako ciało, a pozostać jako światło.

I czasem właśnie wtedy, gdy wszystko zaczyna się rozpadać, najbardziej wyraźnie widać, że światło jeszcze płonie.

© Jacek-Piotr 2024     (zakończ)